جعبه پرنده آوازخوان خودکار با قاب شاخ و پایه‌های نقره، اواخر قرن نوزدهم

توضیحات

این اثر طبق توضیح منبع، یک جعبه پرنده آوازخوان خودکار (اتوماتون) فرانسوی متعلق به اواخر قرن نوزدهم میلادی است. بدنه نامتعارف این جعبه از پنل‌های شاخ صیقل‌خورده در بخش بالایی و هر چهار وجه تشکیل شده که درون قابی از پایه‌ها و بست‌های نقره‌ایِ حکاکی‌شده و دارای تزئینات موتورگرد (engine turned) مهار شده‌اند. بخش زیرین جعبه سطحی ساده از جنس نقره دارد که علامت «Sterling» بر روی آن نقش بسته است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در منبع، راه‌اندازی مکانیزم دستگاه از طریق یک ضامن کشویی نقره‌ای به شکل پرنده ریخته‌گری‌شده در نمای جلویی صورت می‌گیرد. با حرکت دادن این قطعه کشویی، درپوش بیضی‌شکل حکاکی‌شده باز شده و پرنده به‌صورت لولایی برمی‌خیزد و از میان یک توری طلاییِ قلم‌زنی و مشبک‌کاری‌شده به حالت ایستاده قرار می‌گیرد. طبق مشخصات منبع، پرنده مینیاتوری پوشیده از پرهای رنگارنگ با جلوه‌های رنگین‌کمانی در بخش بال‌ها و سینه است. در حین اجرای آواز، پرنده منقار استخوانی خود را حرکت می‌دهد، بال‌هایش را به هم می‌زند و به طرفین می‌چرخد؛ حرکاتی که به‌صورت هماهنگ با آواز ممتد پرنده انجام می‌شوند. مکانیزم صوتی و حرکتی این اثر دارای یک موتور کوکی برنجی از نوع استوانه فنردار (going barrel) است که کوک آن به وسیله کلید و از طریق پایه انجام می‌شود. جریان هوای مورد نیاز برای بازتولید صدای پرنده توسط دمنده کوچک و مکانیزم پیستونی تامین می‌شود که هوا را به سمت یک سوت متغیر هدایت کرده و عملکرد آن توسط سامانه‌ای از بادامک‌ها و اهرم‌ها هدایت و کنترل می‌گردد. جعبه‌های پرنده آوازخوان از جمله شاهکارهای مکانیکی ظریف در تاریخ ساعت‌سازی و اتوماتون‌ها به شمار می‌روند که ابتدا در اواخر قرن هجدهم توسط سازندگانی در سوئیس تکامل یافتند و بعدها در قرن نوزدهم در مراکزی مانند فرانسه تولید شدند. این ساخته‌ها با ترکیب هنر مینیاتورسازی، مهندسی مکانیک دقیق برای تقلید صدای پرندگان و ساخت جعبه‌های گران‌بها از متریال‌های متنوع، جایگاه ویژه‌ای در میان اشیای مکانیکی و زینتی به دست آوردند.