شبکه اسطرلاب قرن دهم هجری؛ قطعه‌ای از یک ابزار نجومی تاریخی

توضیحات

این شیء یک شبکه اسطرلاب مستقل است که به عنوان نقشه ستاره‌ای چرخان عمل می‌کرده و قدمت آن به اوایل قرن دهم میلادی بازمی‌گردد. این قطعه در حال حاضر بدون سایر اجزای اصلی اسطرلاب باقی مانده و به صورت مجزا نگهداری می‌شود. محل ساخت آن با تردید به سوریه نسبت داده شده است. طراحی این شبکه از نوع ساده یا خط‌نشان است و دارای یک زبانه تکی برای چرخاندن روی صفحه اسطرلاب می‌باشد. در این قطعه هفده نشانگر ستاره تعبیه شده که همگی به شکل خنجر طراحی شده‌اند. این نشانگرها برای تعیین اجرام آسمانی بر اساس مقادیر میل و میانجی آن‌ها به کار می‌روند. کتیبه‌های اصلی موجود بر روی شبکه که شامل نام‌های دوازده برج فلکی و هفده ستاره است، به خط کوفی اولیه نگاشته شده‌اند که با سبک‌های رایج اوایل دوران اسلامی مطابقت دارد. در مرحله‌ای بعد، مالک وقت قطعه، برچسب‌های عربی را به ارمنی ترجمه کرده و این کتیبه‌های ثانویه را در بالای متون اصلی حک کرده است. این قطعه در سال ۱۹۵۷ میلادی به مجموعه مذکور اهدا شد. اسناد نشان می‌دهند که این شیء با شماره ثبت ۱۹۵۷-۸۴/۱۵۶ در آرشیو جای گرفته است. بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که این شبکه از نظر طراحی شباهت‌هایی با نمونه‌های مشابه دیگر در این مجموعه دارد.