مکانیزم گریز لنگری (Anchor Escapement)، حدود ۱۶۷۰ میلادی به بعد

توضیحات

مکانیزم گریز لنگری نوعی مکانیزم در ساعت‌های پاندولی است که در آن بخشی متحرک با شکلی شبیه به لنگر کشتی، دندانه‌های چرخ گریز عمودی را به طور متناوب مهار کرده و آزاد می‌کند. در هر نوسان، این مکانیزم فشار کوچکی به پاندول وارد کرده و چرخ‌دنده‌ها را به اندازه مشخصی پیش می‌برد تا عقربه‌ها به حرکت درآیند. چرخ گریز دارای دندانه‌های نوک‌تیز و اره‌مانندی است که در خلاف جهت چرخش متمایل شده‌اند. سطوح منحنی روی دو بازوی لنگر که به آن‌ها پالت گفته می‌شود، این دندانه‌ها را دریافت می‌کنند. محور مرکزی لنگر به یک چنگک منتهی می‌شود که میله پاندول را در بر می‌گیرد. پاندول از طریق یک فنر تعلیق کوتاه مستقیماً پشت لنگر آویزان است و محور لنگر با نقطه خمیدگی فنر هم‌راستا شده است. پس از آنکه یک دندانه روی پالت قرار می‌گیرد، تکانه پاندول باعث می‌شود پالت به سمت داخل حرکت کند و چرخ گریز را تا زمان معکوس شدن نوسان، اندکی به عقب براند. این حرکت رو به عقب همان «پس‌زنی» است که نام دیگر این مکانیزم از آن گرفته شده است. پس‌زنی باعث می‌شود که کل مجموعه چرخ‌دنده‌ها در هر تیک‌تاک به طور خلاصه معکوس شود که نتیجه آن استهلاک بیشتر و کاهش دقت است. با این حال، شیب رو به عقب دندانه‌ها و پالت‌های محدب مانع از فرو رفتن نوک دندانه‌ها می‌شود. این مکانیزم و نسخه بهبودیافته آن، یعنی گریز دقیق (Deadbeat)، خودراه‌انداز نیستند و پاندول باید به صورت دستی به حرکت درآید. در سنت ساعت‌سازی بریتانیا در اواخر قرن نوزدهم، پالت‌ها معمولاً با زاویه ۹۰ درجه نسبت به یکدیگر تنظیم می‌شدند. در ساعت‌های ایستاده با پاندول ثانیه‌زن، اغلب از چرخ گریزی با ۳۰ دندانه استفاده می‌شد که در هر دقیقه یک دور کامل می‌چرخید تا امکان نصب عقربه ثانیه‌شمار بر روی محور آن فراهم گردد.